Σύμφωνο συμβίωσης για τους ομοφυλόφιλους: μια αδικία προς αποκατάσταση;

images (1)

Της Λίας Παπαδράγκα

Κι ενώ, παρά τις αντιδράσεις, η επέκταση του συμφώνου συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, ήδη αυτό θεωρείται ξεπερασμένο.

Εν αναμονή εξελίξεων βρίσκονται, μετά την εκλογή της κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α., οι ομοφυλόφιλοι που επιθυμούν να ενωθούν νομικά και να αποκτήσουν το δικαίωμα να κάνουν οικογένεια, καθώς και ακτιβιστές και εκπρόσωποι οργανώσεων που ασχολούνται με τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων. Οι προεκλογικές τοποθετήσεις του κόμματος και πολλών στελεχών του φαίνεται ότι θα πάρουν προσεχώς τον δρόμο για την υλοποίησή τους, καθώς μάλιστα ο υπουργός Δικαιοσύνης, Νίκος Παρασκευόπουλος, δήλωσε ότι ένα από τα πρώτα νομοθετήματα του υπουργείου του θα περιλαμβάνει την τροποποίηση του συμφώνου συμβίωσης, ώστε να αφορά και τα ομόφυλα ζευγάρια.

Η συζήτηση για την ανάγκη αναγνώρισης δικαιωμάτων στα ομόφυλα ζευγάρια ξεκίνησε στη χώρα μας το 2006, προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, πλήθος συζητήσεων και αντιδράσεων -κυρίως από πλευράς της Εκκλησίας- και δεν έχει αποδώσει καρπούς έως και σήμερα για τους ομοφυλόφιλους που ενδιαφέρονται να αναγνωριστεί η σχέση τους. Σήμερα, στην Ελλάδα δεν υπάρχει επίσημη αναγνώριση των ομόφυλων ζευγαριών. Ωστόσο, τα ζευγάρια μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, τα οποία μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις μεγαλώνουν και παιδιά, είναι μια πραγματικότητα, η οποία αγνοείται. Ως αποτέλεσμα, ένα όχι αμελητέο τμήμα του πληθυσμού υφίσταται διακρίσεις και βιώνει ουσιαστικά προβλήματα στην καθημερινότητά του.

Νομικά ανύπαρκτος

Ο Άγγελος Κ. βρέθηκε προ δύο ετών αποκλεισμένος από την κοινή περιουσία που δημιούργησε με τον σύντροφό του, όταν εκείνος πέθανε μετά από μία δύσκολη μάχη με τον καρκίνο. Η Εύα και η Μαρίνα μεγαλώνουν μαζί το τετράχρονο παιδί που υιοθέτησε η Εύα αλλά ζουν με τον φόβο της αποκάλυψης της αλήθειας που θα τους στερούσε το παιδί. «Ο φόβος ότι μπορεί να μας πάρουν τον μικρό οργανώνει την καθημερινότητά μας», λέει η Μαρίνα.

Ο Γιώργος Τουλκερίδης είναι ένας από τους ανθρώπους που βίωσε στην πράξη τα προβλήματα που σχετίζονται με την έλλειψη νομιμοποίησης στη σχέση του με τον οροθετικό σύντροφό του που νόσησε από τον H.I.V. μετά από εννιά χρόνια σχέσης μαζί του. «Ο σύντροφός μου έπαιρνε αντιρετροϊκή αγωγή μέχρι το 2011. Στη συνέχεια, έμεινε άνεργος και ανασφάλιστος και του ήταν πια αδύνατο να τη συνεχίσει. Νόσησε από A.I.D.S. και έπαθε εγκεφαλίτιδα με αποτέλεσμα να αρχίσει να χάνει τη μνήμη του και την αντίληψή του. Πριν καταρρεύσει, είχε ξεκινήσει τις διαδικασίες για να βγάλει επίδομα της πρόνοιας, αλλά έφτασε σε σημείο να μην μπορεί να ανταποκριθεί λογικά και θετικά σε αυτά που του ζητούσαν. Δεν είχε κανέναν άλλον στενό συγγενή δίπλα του. Ποιος θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο γκισέ της Πρόνοιας για να πάρει το βιβλιάριο; Με αναγνώριζε, αλλά δεν μπορούσε πια να με εξουσιοδοτήσει, καθώς δεν ήξερε ποιος είναι, πού μένει και πόσων ετών είναι. Μετά από σχέση 10 χρόνων, ήμουν νομικά ανύπαρκτος στη ζωή του. Ευτυχώς, με τη βοήθεια μίας φίλης δικηγόρου, και αφού έπρεπε να εκθέσω όλη μου την προσωπική ζωή σε έναν τρίτο, πετύχαμε αυτό που ονομάζεται δικαστική συμπαράσταση, ώστε να μπορώ να κινούμαι εκ μέρους του συντρόφου μου έως και τη στιγμή που τελικά απεβίωσε», δηλώνει ο Γιώργος Τουλκερίδης. Ως έναν βαθμό υπήρξε τυχερός, αφού χωρίς τη «δικαστική συμπαράσταση» δε θα μπορούσε ούτε να παραλάβει το σώμα του νεκρού συντρόφου του.

Στους διαδρόμους των νοσοκομείων εκτυλίσσονται πολλά αντίστοιχα οικογενειακά δράματα, καθώς οι ομόφυλοι σύντροφοι δεν μπορούν να πάρουν αποφάσεις για τη ζωή του συντρόφου τους που βρίσκεται σε κόμμα, δεν μπορούν να τους παραλάβουν από το νοσοκομείο όταν πεθάνουν, αλλά ούτε και να ενημερωθούν από τους γιατρούς για την κατάσταση της υγείας τους.

Οι γάμοι της Τήλου

Η πρώτη συζήτηση για την αναγνώριση των ομοφυλοφιλικών ζευγαριών στη χώρα μας ξεκίνησε το 2006, όταν το ΠΑ.ΣΟ.Κ., με το Γιώργο Παπανδρέου στην προεδρία, έκανε πρόταση στη Βουλή για αναγνώριση των ανύπαντρων ζευγαριών, ετερόφυλων και ομόφυλων.

Το 2008, ο δήμαρχος της Τήλου, Τάσος Αλιφέρης, έθεσε το θέμα «επί τάπητος» προχωρώντας στην τέλεση γάμων μεταξύ δύο ομόφυλων ζευγαριών, γεγονός που φυσικά προκάλεσε σάλο συζητήσεων σε όλην τη χώρα. Η αντίδραση ήταν άμεση από τον υπουργό Δικαιοσύνης, Σωτήρη Χατζηγάκη, που χαρακτήρισε τους γάμους ανυπόστατους, καθώς και από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου που παρενέβη απαγορεύοντας παρόμοιους γάμους, ενώ διέταξε και τη σύλληψη όποιου δημάρχου θα τους τελούσε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ελληνικό σύνταγμα δεν παρέχεται κάποιος ορισμός του γάμου, οπότε τυπικά υπάρχει νομικό περιθώριο για τον ομοφυλοφιλικό γάμο. Κατά συνέπεια, κάποιοι πανεπιστημιακοί νομικοί θεωρούν ότι ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου είναι ανυπόστατος, ενώ κάποιοι άλλοι νομικοί και συνταγματολόγοι επιμένουν ότι αυτή η ερμηνεία του νόμου είναι αντισυνταγματική. Όσον αφορά στον Αστικό Κώδικα, οι διατάξεις περί πολιτικού γάμου δεν αναφέρουν ότι οι μελλόνυμφοι πρέπει να είναι αποκλειστικά διαφορετικού φύλου, επιτρέποντας έτσι, θεωρητικά, τον γάμο μεταξύ ομοφυλοφίλων. Εντούτοις, οι ερμηνείες του νόμου αφορούν στην πράξη την ένωση ενός άνδρα με μια γυναίκα.

Το 2010, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, τάχθηκε ανοιχτά υπέρ των γάμων των ομοφυλοφίλων, της δυνατότητας να υιοθετούν παιδιά, καθώς και των παρελάσεων gay pride, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Την ίδια χρονιά, επί κυβερνήσεως ΠΑ.ΣΟ.Κ., η επιτροπή που συγκροτήθηκε για να εισηγηθεί αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο πρότεινε την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης, αλλά τελικά το σχετικό νομοσχέδιο δεν προωθήθηκε. Στο ίδιο μοτίβο, με συνεχείς παλινωδίες, κινήθηκαν οι ελληνικές αρχές και κατά τα επόμενα χρόνια, εν μέσω αντιδράσεων από πλευράς, κυρίως, της ελληνικής Εκκλησίας.

Το 2011, ξεκίνησε η συζήτηση για την ψήφιση του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου που θα περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, την προστασία των ομοφυλοφίλων από συγκεκριμένες διακρίσεις. Το Νοέμβριο του 2013 και κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων για το ζήτημα της συμπερίληψης και των ομόφυλων ζευγαριών στο νομοθετικό πλαίσιο των συμφώνων συμβίωσης, ο Μητροπολίτης Πειραιά, Σεραφείμ, εξαπέλυσε πυρά εναντίον των βουλευτών που θα υπερψήφιζαν το νόμο, απειλώντας τους με αφορισμό. Ταυτόχρονα, ο ίδιος σχολίασε ότι τέτοιου είδους κινήσεις αποτελούν προσβολή της δημοσίας αιδούς, καθώς στέλνουν στους νέους μηνύματα «ανώμαλης σεξουαλικής συμπεριφοράς» που αποτελεί «τορπίλη στα θεμέλια της οικογένειας και της κοινωνίας».

Ύστερα και από έντονες εσωκομματικές αντιδράσεις στους κόλπους της Νέας Δημοκρατίας, η τότε κυβέρνηση αυτής αποφάσισε να παγώσει τα σχέδια του υπουργείου Δικαιοσύνης να εντάξει τη σχετική τροπολογία στο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο. Στο μεταξύ, η Ελλάδα πρωτοτυπεί διεθνώς εισάγοντας το σύμφωνο συμβίωσης αλλά μόνο για τα ετερόφυλα ζευγάρια, γι’ αυτούς, δηλαδή, που είχαν ούτως ή άλλως τη δυνατότητα του γάμου.

Καμπάνα από το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Στο μεταξύ, το 2013, ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος και επτά ακόμη ομοφυλόφιλοι, υποστηριζόμενοι από οργανώσεις προστασίας των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους και προσφεύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Ε.Δ.Α.Δ.) του Στρασβούργου, ζητώντας να πάψει ο αποκλεισμός τους από το σύμφωνο συμβίωσης. Πέτυχαν μια σημαντική νίκη, καθώς το Ε.Δ.Α.Δ. αναγνώρισε ότι ο αποκλεισμός αυτός συνιστά αθέμιτη διάκριση σε βάρος των ομοφυλοφίλων και ουσιαστική παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Κατόπιν τούτου, κατέληξε σε τελεσίδικη απόφαση, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα καλείται να καταβάλει από 5.000 ευρώ σε καθέναν από τους ενάγοντες και να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα.

Σύμφωνα, ωστόσο, με τον έναν εκ των συνηγόρων στην υπόθεση αυτή, Βαγγέλη Μάλλιο, πέρα από τη χρηματική αποζημίωση των 5.000 ευρώ, η ουσιαστική νίκη ήταν πως αναδείχθηκε ότι «η Ελλάδα, όταν αποφασίζει στο εξής να νομοθετήσει για ένα ζήτημα οικογενειακού δικαίου, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν την κοινωνική πραγματικότητα, που είναι ότι υπάρχουν και ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια». «Όσο δεν τροποποιείται ο νόμος για το σύμφωνο συμβίωσης, όλα τα ομόφυλα ζευγάρια είναι και αυτά ‘θύματα’ παραβίασης του δικαιώματος στην οικογενειακή ζωή, ακριβώς όπως και οι προσφεύγοντες. Έτσι, η μόνη δυνατότητα που έχει το ελληνικό κράτος είναι να αλλάξει τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης και να συμπεριλάβει σε αυτόν και τα ομόφυλα ζευγάρια», εξηγεί.

Η απόφαση του Ε.Δ.Α.Δ. δεν ήταν αρκετή για να πείσει το ελληνικό κράτος να νομοθετήσει υπέρ των ομοφυλοφίλων. Κατόπιν μίας ακόμη εξαγριωμένης παρέμβασης της εκκλησίας ενόψει της ψήφισης του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου, τελικά αυτό ψηφίστηκε, το Σεπτέμβριο του 2014, με διατάξεις που προβλέπουν προστασία για τους ομοφυλόφιλους ως θύματα ρατσιστικής βίας, αλλά χωρίς καμία αναφορά στο σύμφωνο συμβίωσης.

Η οργισμένη αντίδραση εκπροσώπων της εκκλησίας, με ιδιαίτερα απαξιωτικές φράσεις ή σύγκριση των ομοφυλοφίλων με κτηνοβάτες και παιδεραστές, οδήγησε τον τότε πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά, στο να διαβεβαιώσει τους θρησκευτικούς ηγέτες ότι «όσο ο ίδιος είναι πρωθυπουργός, δεν υπάρχει περίπτωση η Βουλή να ψηφίσει διάταξη που θα αναγνωρίζει το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια».

Ελλιπές το σύμφωνο

Από το 2008 και τους γάμους της Τήλου έως σήμερα, και κάτω από την πίεση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχει κυλήσει αρκετό νερό στο αυλάκι, αρκετό τουλάχιστον ώστε μετά από όλη αυτή την κωλυσιεργία να φέρει την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης προ των πυλών.

Όπως αναφέρει η καθηγήτρια Αστικού Δικαίου του Α.Π.Θ., Θεοφανώ Παπαζήση, «η κατάσταση που ισχύει σήμερα στην Ελλάδα είναι αντίθετη προς τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ελπίζουμε ότι με τη νέα κυβέρνηση η κατάσταση θα αλλάξει, ώστε να γλιτώσει η Ελλάδα νέα πρόστιμα και τον εξευτελισμό».

Ωστόσο, η κ. Παπαζήση πάει την κουβέντα ένα βήμα πιο πέρα και τονίζει ότι η υπάρχουσα νομοθεσία για το σύμφωνο συμβίωσης είναι ανεπαρκής και παρωχημένη. «Δε μιλάμε για επέκταση αυτού του συμφώνου ‘της συμφοράς’, αλλά για ένα που να δίνει πλήρη δικαιώματα στα ομόφυλα ζευγάρια». Σημειώνεται ότι το ισχύον σύμφωνο συμβίωσης δεν προβλέπει ούτε εργασιακά δικαιώματα (αποσπάσεις δημοσίων υπαλλήλων) ούτε ασφαλιστικά (ασφάλιση ανέργου συντρόφου).

Την αίσθηση ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης θα προχωρήσει πιο πέρα και από την επέκταση του υπάρχοντος συμφώνου συμβίωσης έχει και ο κ. Βαγγέλης Μάλλιος, δικηγόρος και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. «Δεδομένου, μάλιστα, ότι το υπάρχον σύμφωνο συμβίωσης είναι από τα πιο ανεπαρκή της Ευρώπης, καθώς δεν περιέχει ζητήματα συνταξιοδοτικού, φορολογικού, ασφαλιστικού και εργασιακού χαρακτήρα, απαιτείται όχι μόνο μια απλή συμπερίληψη των ομόφυλων ζευγαριών αλλά και ένα σαφώς πιο ολοκληρωμένο νομοθέτημα», τονίζει ο κ. Μάλλιος.

Η «ετοιμότητα της κοινωνίας»

Ένα θέμα που πάντα τίθεται ως ερώτηση στους υπερασπιστές των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων είναι κατά πόσο είναι έτοιμη η ελληνική κοινωνία να δεχτεί αυτή την αλλαγή. «Θα έλεγα η ελληνική κοινωνία να κοιτάει τη δουλειά της! Θεωρώ ότι είναι φασισμός να κρίνουμε τη ζωή και τις επιλογές των ομοφυλοφίλων. Εμένα δε με ενδιαφέρει αν οι άνθρωποι είναι ομοφυλόφιλοι, αρκεί να μην κάνουν παράνομες πράξεις. Ας θυμηθούμε την ηθική μας και ας βγάλουμε το μένος για τα κακώς κείμενα σε αυτούς που ασκούν ενδοοικογενειακή βία, σε αυτούς που ασελγούν στα ανίψια τους, σε αυτούς που βιάζουν τα κορίτσια. Το 80% της βίας λαμβάνει χώρα μέσα στην οικογένεια. Αλλά εκεί κλείνουμε τα μάτια για να μην εκτεθεί η οικογένεια…» ήταν τα λόγια της κ. Παπαζήση.

_______

Τι είναι το σύμφωνο συμβίωσης

Το σύμφωνο συμβίωσης είναι ένα ιδιωτικό συμφωνητικό που υπογράφεται σε συμβολαιογράφο, με το οποίο δύο ενήλικες οργανώνουν τη συμβίωσή τους. Θεσπίστηκε στην Ελλάδα το 2008 και αφορά μόνο άτομα διαφορετικού φύλου.

Με το σύμφωνο συμβίωσης, μπορεί να ρυθμίζονται οι περιουσιακές σχέσεις, η διατροφή του ενός συντρόφου από τον άλλο, ενώ αναγνωρίζεται κληρονομικό δικαίωμα -αν και περιορισμένο σε σχέση με τον γάμο- στην περίπτωση θανάτου ενός εκ των συντρόφων. Όσον αφορά στα παιδιά, όπως συμβαίνει και στο γάμο, η γονική μέριμνα ασκείται και από τους δύο γονείς.

Ωστόσο, το σύμφωνο συμβίωσης υστερεί σε σχέση με τα προνόμια που εξασφαλίζει ο γάμος, σε θέματα που σχετίζονται με την ασφάλιση, τη συνταξιοδότηση ή τους δημοσίους υπαλλήλους. Έτσι, λόγου χάρη, το Ι.Κ.Α. έχει ήδη αρνηθεί να χορηγήσει βιβλιάριο ασθενείας σε έγκυο γυναίκα, η οποία έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τον ασφαλισμένο στο Ι.Κ.Α. σύντροφό της. Για τους λόγους αυτούς, τα ζευγάρια που επιλέγουν το σύμφωνο συμβίωσης δεν αποτελούν παρά μία μικρή μειοψηφία σε σχέση με αυτά που προτιμούν τον θρησκευτικό ή τον πολιτικό γάμο.

Τι συμβαίνει στο εξωτερικό

Το ολλανδικό κοινοβούλιο έγραψε ιστορία το 2000, όταν κατέστησε νόμιμο το γάμο, το διαζύγιο και την υιοθεσία παιδιών από άτομα του ιδίου φύλου. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου του 2001 και τα μεσάνυχτα της ίδιας ημέρας παντρεύτηκαν τέσσερα ζευγάρια (έξι άνδρες και δύο γυναίκες).

Ακολούθησε το Βέλγιο, η Μασαχουσέτη και άλλες οκτώ πολιτείες των Η.Π.Α. και στη συνέχεια ο Καναδάς, η Ισπανία, η Νότια Αφρική, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Ισλανδία, η Πορτογαλία, η Αργεντινή, η Δανία, το Μεξικό (αλλά… μόνο στην πρωτεύουσα) και η Ουρουγουάη. Στην Ισλανδία, λίγο μετά την ψήφιση του γάμου των ομοφυλοφίλων και από τα 49 μέλη του κοινοβουλίου, η πρωθυπουργός, Johanna Sigurdardottir, παντρεύτηκε την επί χρόνια σύντροφό της.

Η Δανία ήταν η πρώτη χώρα που επέτρεψε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 στα άτομα του ίδιου φύλου να συμβιώνουν νόμιμα, αλλά μόλις το 2012 κατέστησε νόμιμο τον γάμο μεταξύ τους. Το Μάιο του 2013, η καθολική Γαλλία νομιμοποίησε τους γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, γεγονός που προκάλεσε αναταραχές και συγκρούσεις στους δρόμους. Από τον Μάρτιο του 2014, οι γάμοι μεταξύ ομοφυλοφίλων είναι γεγονός και στην Αγγλία και την Ουαλία. Μάλιστα, στη Σουηδία και τη Δανία, πλέον, ισχύει και ο θρησκευτικός γάμος για τους ομοφυλόφιλους!

Όσον αφορά στο σύμφωνο συμβίωσης, 23 ευρωπαϊκά κράτη από τα 48 που συμμετέχουν συνολικά στο Συμβούλιο της Ευρώπης έχουν ήδη θεσμοθετήσει το σύμφωνο συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, αν και με αρκετές διαφορές από χώρα σε χώρα ως προς τα δικαιώματα που εξασφαλίζει. Σε κάθε περίπτωση, οι ευρωπαϊκές νομοθεσίες για την αναγνώριση της ελεύθερης συμβίωσης είτε αναφέρονται αποκλειστικά σε ομόφυλα ζευγάρια είτε επεκτείνουν την ισχύ του τόσο στα ομόφυλα όσο και στα ετερόφυλα ζευγάρια. Η Ελλάδα… πρωτοτύπησε, καθώς έγινε η μοναδική χώρα που θέσπισε ένα σύμφωνο συμβίωσης για τα ετερόφυλα ζευγάρια, αν και στη συνέχεια την ακολούθησε και η Λιθουανία.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, πέρα από τη χώρα μας, άλλα 10 κράτη-μέλη δεν προβλέπουν καμία μορφή νομικής ρύθμισης της σχέσης ομόφυλων ζευγαριών: η Κύπρος, η Μάλτα, η Σλοβακία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Εσθονία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Πολωνία και η καθολική Ιταλία. Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ως πρωθυπουργός, είχε δηλώσει ότι όσο ζει και είναι στο χέρι του, αυτό δε θα γίνει! Στο μεταξύ, τον περασμένο Οκτώβρη, οι δήμαρχοι ιταλικών πόλεων, μεταξύ των οποίων της Ρώμης και της Μπολόνιας, προχώρησαν στην -μάλλον συμβολική- επικύρωση γάμων ομοφυλοφίλων που είχαν παντρευτεί στο εξωτερικό, προκαλώντας έντονη αντιπαράθεση με τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών, Ατζελίνο Αλφάνο, και θυμίζοντας έτσι τον δικό μας Τάσο Αλιφέρη της Τήλου. Πάντως, ο Ιταλός πρωθυπουργός, Ματέο Ρέντσι, έχει δεσμευθεί για την παροχή νομικής αναγνώρισης στις συμβιώσεις ομοφυλόφιλων.